KIYMET(İNİ)/DEĞER(İNİ) BİLMEK-1

İnsanın Kıymet(ini)/Değer(ini) bilmesi konusunu üç katagoride/bağlamda ele alacağız.

19 Nisan 2022 21:50
A
a

İnsanın Kıymet(ini)/Değer(ini) bilmesi konusunu üç katagoride/bağlamda ele alacağız.

a) Allah-İnsan bağlamında
b) İnsan- insan bağlamında
c) İnsan-kainat bağlamında

a) Allah-İnsan Bağlamında;

1- İnsan yaratılışı itibariyle kıynetli/değerlidir.Rabb’imiz Yüce Kitabımızda  insanları iki kısım olarak vasıflandırıyor: Üstün konumdakiler ve aşağı konumdakiler. Ahsen-i Takvim(İlliyyin) üstün seviyedekiler, Esfel-i safilini de aşağı seviyedekiler… 

İnsan varlıkların en şereflisi olarak yaratılmıştır. (Tin 4-6)(İsra 70),(Bakara 30)

‘’Biz, gerçekten insanı en güzel bir biçimde yarattık.Sonra onu, aşağıların aşağısına indirdik.’’(Tin Suresi 4-5)

Ahsen-i takvîm” ifadesi, “Andolsun ki biz insanı en güzel şekilde yarattık” (et-Tîn 95/4) meâlindeki âyette geçmektedir. Yaratıkların en mükemmeli olan insandaki güzelliğin kaynağı, bazı âyet ve hadislerde dile getirildiği üzere, Allah’ın onu “tesviye etmesi”, “kendi eliyle” yaratıp ruhundan üflemesi (bk. Sâd 38/72), kendi sûreti üzere yaratması (bk. Buhârî, “Eẕân”, 11; Müslim, “Birr”, 32) ve onu yeryüzünde kendine halife kılmasıdır (bk. el-Bakara 2/30). 

Ahsen-i takvim;en güzeli yapabilecek kıvamda, kabiliyette yaratılmış olmayı,
Alâ-yı illiyyîn;bunu başarabilenlerin yüksek makamını,
Esfel-i safilîn ise; yanlış yapanların(fıtratına ters davrananların) büyük düşüş ve çöküşünü(aşağıların aşağısı/hayvandan da aşağı olma) tanımlar…
 
Yüce Allah(cc);Zatına itaat edenleri dünyada ve ahirette en üstün olan; zatına isyan edenleri de hem dünyada hem de ahirette en aşağı da olan kimseler kılmıştır. Ayrıca kendisine itaatkar olanları kendi nezdinde en değerli: İsyankar davrananları da kendi nezdinde en hakir kimseler kılmıştır. İzzet ve onuru üstünlere; zillet ve alçaklığı da aşağıdakilere has kılmıştır.

Kul her masiyet/günah işlediğinde bir derece aşağı iner.  Gittikçe seviye kaybeder, sonunda en seviyesizlerden, esfelinden biri haline gelir. Her itaatinde/Salih Amel işlediğinde ise bir derece yükselir. Yükselişini sürdürür ve nihayetinde en üstünlerden, biri olur.
Kulun hayatında ikisi bir arada olabilir. Bir yandan yükselirken bir yandan da seviye kaybedebilir. Bunlardan hangisi daha baskınsa, kişi o tarafın ehlinden olur.

Yani insan,kıymet ve değerini yaşam şekliyle kendisi belirler.

Enes(r.a)riveyet ediyor;"Allah katındaki hissesini/değerini/kıymetini/yerini öğrenmek isteyen kimse, Allah'ın kendisinin yanındaki hissesine/değerine/kıymetine/yerine baksın’’ (Suyuti, Camius Sagir 6/49, Hadîs No: 8386)
 
2-Allah İnsan’ı muhatap almak suretiyle kıymetli/değerli kılmıştır. Yegane yaratıcı olan Allah (cc)tır.Bütün  kategorilerdeki yaratmaların hepsini Allah yarattığı halde, bu varlıklardan yalnızca birisini kendisine muhatap almıştır. Bütün varlıklar içerisinde insana özel bir konum vermiştir. Yani onu merkez, diğerlerini uydu olarak yaratmıştır. Allah’ın insanı muhatap alması üzerinde düşünmemiz gerekir. Kur’an’da 235 yerde “nas” yani “insanlar” diye hitap eder. “Ya eyyühen nas” der… 60 yerde “insan” kelimesi geçer. Bir yerde “ins” bir yerde de “enas” kelimesi geçer. Kur’an Mushaf’ına baktığımız zaman “Allah”la başlayan Kur’an “nas” ile biter.
Rabbimiz insanı muhatap kabul ettiği için insan çok önemli/değerli ve kıymetli bir varlıktır… 
Sırat-ı Müstakim’den sapma gösteren insana her seferinde uyarıcılar/peygamberler gönderilmesi de O’na verilen değerdendir.
‘’Andolsun ki İsrailoğullarından söz almıştık, peygamberler göndermiştik onlara. Fakat hangi peygamber onlara gelip canlarının istemediği bir şey getirdiyse o peygamberlerin bir kısmını yalanlamışlardı, bir kısmını öldürmüşlerdi.’’(Maide Suresi 70)

3- Diğer varlıklar insan için yaratılmıştır. Kur’an insana onlardan faydalanması gerektiğini söyler. Yani onları Rabbimiz insanın emrine vermiştir. Din de insan içindir. İnsan bu kadar önemli ve merkezi bir yerde durur. Bütün bu varlık kategorileri içinde en fazla ona değer verilmesi, ona ikram edilmesi ve nimetlendirilmesi ona verilen değerin kanıtıdır.Allah(cc)Yüce kitabında bir çok ayette İnsan’a verilen nimetlerden bahseder.Özellikle Rahman Suresi tamamen bu hatırlatma içindir…

4-İnsan Akıl ve İrade sahibi tek varlıktır.Bu yönüyle de çok kıymetli/değerlidir.Meleklerde akıl vardır ama irade yoktur.Hayvanatta ise ne akıl ne de irade bulunur.Bu yüzdendir ki meleklere İnsana secde etmeleri emrolunmuştur.Tüm kainat ve hayvanat ise insana hizmet için vardır…

‘’Hani Rabbin meleklere: “Ben yeryüzünde bir halîfe yaratacağım” dediğinde onlar: “Orada fesat çıkaracak ve kanlar dökecek birini mi yaratacaksın? Halbuki biz, seni övgüyle tesbih ve takdîs ediyoruz” demişlerdi. Allah da onlara “Ben sizin bilmediğiniz şeyleri bilirim” buyurmuştu.’’(Bakara Suresi 30)

5- İnsan ilim sahibi kılınmıştır.Bundan dolayı kıymetli/değerlidir…
 
‘’ Ve  dem’e bütün isimleri öğretti. Sonra bunları meleklere gösterip “Sözünüzde doğru iseniz şunların isimlerini bana söyleyin” dedi. “Seni tenzih ederiz! Bize öğrettiğinden başka hiçbir bilgimiz yoktur. En kâmil ilim ve hikmet sahibi şüphesiz sensin” cevabını verdiler. “Ey  dem! Bunların isimlerini onlara bildir” dedi. Onlara bunların isimlerini bildirince de “Size ben göklerin ve yerin gizlisini kesinlikle bilirim; yine sizin açıkladığınızı da gizlediğinizi de bilirim demedim mi!”( Bakara Suresi 31-33)

6- Allah(cc)’nün İsim ve Sıfatları düşünülüp/tefekkür edilip irdelendiğinde tamamının İnsanın faydasına ve kurtuluşuna sebep olduğu aşikardır.Kula kulluktan kurtarıp sadece Allah’a kul kılarak (La İlahe İllallah) O’nu kıymetlendirir.Örneğin Rahman,Rahim,Rezzak,Rabb….(Bakınız Esma ül Hüsna)
Devam edeceğiz inşallah…

Selametle Kalın.
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...



Paragraf Soru Bankası

MD DİJİTAL