Yengeç Zihniyeti

” Resulullah (as) cevaben buyurdu: "Kendin için hoş gördüğün, şeyi bütün insanlar için de sev; nefsine yapılmasını hoş görmediğin şeyleri diğer insanlar için de hoş görme!”

5 Eylül 2020 06:49
A
a

Geçenlerde mühendis olarak çalıştığım kurumda birkaç kapkacak yıkamak niyetiyle mutfağa gittim. Bir de. ne göreyim’20-30 kasa iri, mavi deniz yengeci.. Tabi devasa yengeçleri görünce tedirgin oluyorsunuz ama iki Amerikalı asker ağızlarının suyu akarak bakıyordu yengeçlere.

 

Bu nâmuhterem  zatlar bazı zamanlar moral yemeği yapar toplu halde. Ortalığı leş gibi bir koku alır. Nerde bizim canım kebabımız nerede bunların Domuz ızgarası.

 

Neyse konuyu dağıtmayalım yengeçlere dönelim. Dedim ya çok ilginç, üzeri açık sepetlerde binlerce yengeç ama hiç biri kaçmıyor, birileri hasbel kader niyetlense ötekiler anında aşağıya çekiyor. Merak ettim ve ofise geçer geçmez Google Amca’ya sordum durumu.Bu durum ‘’fenomen’’bir olaymış,’’Yengeç Sepeti Meteforu/Sendromu’’

 

Kısaca ve bizce ‘’Ben başaramıyorsam sen de başaramazsın’’

 

"Eğer ben yapamıyorsam, sen de yapamazsın" ya da "Ben sahip olamıyorsam, kimse sahip olamasın" ifadeleriyle tarif edilen bir düşünce biçimi…

 

Yengeç Zihniyeti biz Türkler arasında da oldukça yaygındır. Hatta bununla ilgili bir fıkra bile vardır:


"Cehenneme düşen bir adam, orada her milletin ayrı ayrı içine tıkıldığı büyük kazanlar görmüş. Her kazanın başında da, kaçmasınlar diye bir zebani nöbet tutuyormuş. Yalnızca Türklerin olduğu kazanın başında bir zebani yokmuş. Bunun nedenini sorduğunda zebanilerden biri cevaplamış: "Oraya zebani koymadık. Biri kaçmak isterse diğerleri hemen aşağıya çekiyorlar zaten."


Bu fenomenin modern çağın insanının davranışlarındaki karşılığı ise şu şekilde oluyormuş; Bir insan grubundaki bir birey diğerlerinden daha başarılı ya da mutlu olduğunda, grubun diğer üyelerinin büyük bir çoğunluğu bu başarıyı kıskanacak, bu kişiye karşı kin ve nefret besleyerek onun iyiliğine engel olmaya çalışacaktır. Hatta grubun azımsanamayacak bir çoğunluğu ilgili bireylerin mutsuz ya da başarısız olmasını arzulayacaktır. Tabii bu arada kendileri de mutsuz ve başarısız olarak kalacaklardır. 


2015 yılında, Yeni Zelanda'da yapılan bir araştırma bu metafor'un performans üzerindeki etkisinin ne kadar geçerli olduğu konusunda bize şöyle bir bilgi sunmaktadır; öğrencilerin notlarının ilan edilmesindeki başarı yüzdesinin ilansız olması durumunda % 18 artıyormuş…


Peki, Yengeç Sepeti Sendromu nedir? Yengeç Sepeti Sendromu ile ilgili bilmeniz gerekenler nelerdir?


Yengeç sepeti sendromu nedir?


Sepete konulan bir yengeç sepetten rahatlıkla çıkabilirken, yengeç sayısı artınca sepetten çıkmak isteyen yengeçler diğer yengeçler tarafından aşağıya çekilir böylece sepetten hiçbir yengeç çıkamaz. İki ve daha fazla yengeci sepete atan kişi onların dışarı çıkamayacağını bilir. Bu yüzden yengeç sepetlerinin kapağı yoktur. Tek yengeç kapaksız kovadan rahatlıkla çıkabilirken sayı arttıkça kaçış imkânsızlaşır. Çünkü birbirlerini yukarı itmek yerine, aşağı çekerek engellerler, zarar verirler ve yaralanırlar. Ve sonunda kimse kazanamaz. Bu hikâyedeki gibi insanların birbirine karşı uyguladıkları psikolojik şiddet derecesindeki davranışlara “Yengeç Sepeti Sendromu” denir. Bazı insanlar, bencilce davranarak hırslarını ön plana alarak başarmanın yolunun başkalarını geride tutmak olduğunu düşünürler. Kendileri ulaşamıyorsa, sizin de ulaşmanızı istemezler. Rekabetçi duygularla, hasetlik ve kıskançlıkla çabalarınızı sabote etmeye çalışırlar…


Yengeç sepeti metaforu Türk Sineması’nda Yavuz Özkan’ın 1995 tarihli çöküşü anlatan“Yengeç Sepeti” isimli filme de konu olmuştur. Filmde mutlu aile tablosu, kısa süre sonra şiddetli biçimde “tablonun altındaki geçimsizlik ile kardeşlerin birbirlerine olan bağlılığı ve sevecenliklerinin yapmacıklığının” yüzeye çıktığı bir çöküş sürecine dönüşecektir. Aile, aynı sepet içine konulan yengeçlerin birbirlerini şiddetle tüketmesine yaralamasına benzer biçimde tükenmektedir


Yengeç Sepeti Sendromu'na aile, iş ve okulda hatta en yakın arkadaşınızla olan ilişkinizde bile rastlayabilirsiniz. Başarılı iş süreciniz varsa, diyet yapıyorsanız, kendiniz ile ilgili kararlar aldıysanız mutlaka bazı insanların eleştirilerine maruz kalabilir hatta bu kararlarınızı değiştirme konusunda siz de ikna girişimiyle karşılaşabilirsiniz.Değişim yapmaya hazır olmayan korkak kişiler,kendi başarısızlık korkularıyla sizin başarılarınıza,gelişim göstermenize ‘’Ne gerek var?,Boş ver,Zaten beceremezsin hiç uğraşma,bu saatten sonra bu zahmete değmez,seni alan almış satan satmış vs gibi’’ sözlerle ket vurmaya,baltalamaya caydırmaya, ikna etmek için çalışırlar da çalışırlar.


Kararlarınızdan eminseniz eğer arkasında durmalısınız. Diyet yapıyorsanız kimseye söylememelisiniz. Rekabet, hasetlik ve kıskançlıkla hem iş hayatında hem de özel hayatta sıklıkla mücadele ederiz. Yengeç Sepeti Sendromu olarak bilinen bu durum üretkenliğimize gem vurabilir, başarılı olmanıza rağmen sizi mutsuzluğa ve hatta depresyona bile sürükleyebilir…


Yengeç zihniyetli kişilerden uzak durun!...


Yengeç zihniyetli kişiler bulundukları ortamda diğer grup üyelerinin üstünde yer almayı hedefler, başarılı kişilerin önemini azaltma eğilimindedirler. Merhamet duyguları yoktur. Asla empati yapmazlar.


En önemli tavsiye, yengeç zihniyetli kişilerden uzak durmanız. İlişkileri koparamıyorsanız kendinize güvenin kararlarınızı tek başına alın. Neyi, ne kadar yapacağınızı, kiminle ne boyutta ilişki kuracağınızı kendiniz belirleyin. Olumsuz düşüncelerle aynı ortamda olmak yerine pozitif düşünen insanlarla bir arada olmak motivasyonunuzu arttıracak, bu motivasyon da başarıyı getirecektir.


Yengeç Zihniyetindeki İnsanları Nasıl Tespit Edebiliriz?


Bu zihniyete sahip kişiler genellikle aşağıdaki davranışları sergilerler:


- Kendileriyle gurur duyarlar ve başkalarına aşağılık varlıklar olarak davranırlar.


- Arkadaşları mutlu olduğunda ya da gelişim gösterdiğinde paniklerler ve mutsuz olurlar.


- Hayat görüşleri "Ben sahip olamıyorsam, sen de sahip olmamalısın" olur.


- Kendi işleri ile ilgilenirken pozitif, başkalarının işleri ile ilgilenirken negatif davranışlar gösterirler.


- Hata yaptıklarında başkalarını suçlarlar.


- Arkadaşlarını rakip olarak görürler.


- Merhametsizdirler.


- Her şeyi bildiklerini düşünürler.


- Fikirler hakkında konuşmaktan çok insanlar hakkında konuşurlar.


Yengeç Zihniyetine sahip insanlarla her yerde karşılaşabileceğinizi söylemiştik. Peki bu insanlardan birisi olabileceğinizi hiç düşündünüz mü? Bir önceki başlıkta belirtilen davranışları sergilediğinizi düşünüyorsanız bu mantaliteye sahip olabilirsiniz. Şayet hal böyle ise, bu durumdan nasıl kurtulacaksınız?


-Öncelikle bu zihniyete sahip bir birey olduğunuzu kabul edin.


-Açık fikirli olun. Diğer insanların neler yaşadığını ya da neler hissettiğini düşünmeye çalışın. Olaylara onların gözüyle bakmayı, empati kurmayı deneyin.


-Başkaları için mutlu olmayı, onların başarılarını kutlamayı öğrenin. Unutmayın başkalarının başarılı olması sizi başarısız yapmaz.


- Sorun çözücü olun. İnsanları yönetecek ve sorumluluk alacak nitelikteki işlere talip olun. Bu sizi hem başarılı hissettirecek hem de çevrenizdeki insanları anlamanızı sağlayacaktır.


-Değişebileceğinize inanın. Bu zihniyetin eğitimle ve bilinçle değişebileceğini aklınızdan çıkarmayın.

 

Son söz ve  kesin çözüm;


Sevgili Peygamberimiz şöyle buyuruyor ki:


“Sizden biriniz kendisi için arzuladığı şeyi din kardeşi için de istemedikçe (tam) iman etmiş olamaz.”(Buhari, İman, 17)


Sadece kendini düşünen insan, başkaları ile paylaşmayı bilmediği için küçük kalmaya ve yalnızlığa mahkûmdur. Yarattıklarını en iyi bilen Rabbimizin yüce ve yüceltici dini İslam, insanları işte bu cüce duygulardan kurtarıp, yüceltmek ve yükseltmek için; “Kendi nefsi için istenilen şey”in diğer insanlar için de istenmesi prensibini getirmiştir. Bencillerin dünyasında başkasına yer yoktur. Bu huy imanla bağdaşmaz, mü’mine yakışmaz. Mü’min, imanının gereği olarak başkalarını da düşünür, başkalarının da iyiliğini ister.


Bir gün Resulullah’ın arkadaşlarından biri olan Muaz Efendimize:


“Ey Allah’ın resulü: Bu (tavsiye ettiğiniz şeylerin yanında) ne yapmamı istersiniz?”


 Resulullah (as) cevaben buyurdu:


” Kendin için hoş gördüğün, şeyi bütün insanlar için de sev; nefsine yapılmasını hoş görmediğin şeyleri diğer insanlar için de hoş görme!”


Selametle Kalın


Aklı Selim, Kalbi Selim,Hissi Selim,Zevki Selim.

1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...


MD DİJİTAL