Mezhepçiliği Anayasasına Koyan Tahran, tüm mezhepleri temsil eden bir Afgan hükümeti istiyor

İRAN 26 Ağustos 2021 00:47
Videoyu Aç Mezhepçiliği Anayasasına Koyan Tahran, tüm mezhepleri temsil eden bir Afgan hükümeti istiyor

Anayasasına "İran'ın Resmi Mezhebi Cafer-i İsna Aşeriyyedir." maddesi koyan Tahran yönetimi Afganistan'a tüm mezhepleri temsil eden bir hükumet kurma çağrısında bulundu.


Tahran, farklı Afgan taraflarla temaslarını sürdürdüğünü ve son gelişmeleri takip ettiğini açıklayarak, ülkede tüm tarafların ortak katılımıyla ‘kapsamlı, şeffaf ve sorumlu’ bir hükümet kurmak için müzakere çağrısı yaptı.


İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade, düzenlediği basın toplantısı sırasında hükümet şeklinin, demografiyi temsil etmesi gerektiğini söylerken, “Anlaşmazlıkları ve boşlukları azaltmaya çalıştık ve bunu yapmaya devam edeceğiz” dedi.


“Afganistan’ın acı çektiği sorunların askeri bir çözüm yok” diyen Hatibzade, sözlerinin devamında ise “Afgan taraflara, Afganistan’da istikrarı koruma çağrısı yaparak tarafların, komşularıyla iyi ilişkilere sahip kapsayıcı bir hükümet kurmak için yabancı güçlerin geri çekilmesine dair mevcut olan fırsatı azami ölçüde kullanmalarını umuyoruz” ifadelerini kullandı. Fransız Haber Ajansı’na (AFP) göre Sözcü, “İran, Afganistan’daki son gelişmeleri takip ediyor ve orada çeşitli gruplarla temas halindeyiz” dedi.


Hatibzade, Pakistan Dışişleri Bakanı Şah Mahmud Kureyşi’nin Perşembe günü Tahran’a yapacağı ziyaretin merkezinde Afganistan meselesinin yer alacağına dikkat çekti.


İran, Afganistan ile 900 kilometreden uzun bir sınır paylaşıyor ve Afganistan Emirliği’ni kurduğunda Taliban ile çalkantılı ilişkilere sahipti. Ancak Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in bir Afgan kanalına verdiği röportajda grubu terörist olarak nitelendirmesinin ardından, Taliban’dan önde gelen bir heyet en az iki kez İran’ı ziyaret etti ve heyet, İran Dışişleri Bakanı tarafından bakanlık binasında kabul edildi.


Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne (UNHCR) göre İran, topraklarında 3,46 milyondan fazla Afgan’a ev sahipliği yapıyor ve bu oran, ülke nüfusunun yüzde 4’ünden fazla.


İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, yakın zamanda İran’a giren Afgan mültecilerin sayısını açıklaması için gazetecilerin kendisine uyguladığı baskıya rağmen yorum yapmayı reddetti.


Taliban’a karşı tutum, İran’da bölünmeye yol açtı ve iktidardaki yapı, Taliban’ın Afganistan’ın kontrolünü ele geçirmesiyle esnek görünüyor.


‘Arman Melli’ gazetesi ilk sayfasında ‘yakın zamanda Taliban’ın davranışlarını değiştirmesini bekleyin’ başlığı altında, ‘Taliban’ın yükselişinin El-Kaide ve DEAŞ gibi daha fazla terör örgütünün önünü açacağını ve böyle bir durumda bölge ülkelerinin çok büyük bir zarar göreceğini vurguladı. Gazete, İran’da bazı tarafların ‘Taliban’ın davranışlarının geçmişe göre değiştiğine inandığını’ belirtti. Gazete ayrıca, bu davranış şeklinin ‘bu terör grubunun hükümetini sürdürme stratejisi’ olarak değerlendirdi. İranlı analist Pirouz Mojtahedzadeh, hareket hakkında ‘basit’ hükümler vermeme çağrısı yaparken, “İslam Cumhuriyeti yetkililerine, Taliban’ın şovuna kolay kolay aldanmamalarını tavsiye ediyorum” dedi.


İki gün önce İran Dini Liderinin Pakistan’daki temsilcisi Ebu el-Fadl Bahaddini, Humeyni’nin bürosuna bağlı ‘Jamaran’ internet sitesine yaptığı açıklamada, Taliban meselesini ‘akıllı şekilde’ ele alma çağrısı yaptı. “Taliban’ın doğası değişmedi” diyen Bahaddini, Taliban’ı temizlemek ve aklamak konusunda da uyardı.


Fatimiyyun Tugayı Medya Dairesi Başkanı Zuheyr Mucahid, Devrim Muhafızları’na bağlı ‘Afak’ kanalını ‘Taliban’ı temizleme’ konusu nedeniyle protesto etti. Mucahid’in eleştirisi, birkaç gün önce Taliban Sözcüsü Muhammed Naim’in ev sahipliği yaptığı ‘Cihan Ara’ programına katılımı sırasında geldi.


Fatimiyyun Tugayı yetkilisi, kanal sunucusuna hitaben “Siz evlerinizde Taliban’ı temizleme projesi üzerinde çalışırken Halep’teki, Seyyide Zeyneb’deki ve Palmyra’daki Fatimiyyun oğulları, İran İslam Devrimi’ni savunuyorlardı” dedi.

 

İran Taliban’dan yanıt bekliyor


Öte yandan Reuters’a göre İran Petrol, Gaz ve Petrokimya İhracatçıları Birliği, 23 Ağustos’ta yaptığı açıklamada ‘Tahran’ın Taliban’dan bir talep alması sonrasında’ birkaç gün önce Afganistan’a benzin ve gaz yağı ihraç etmeye yeniden başladığını duyurdu.


Çok sayıda Afgan’ın misilleme yapılması ve 20 yıl önce iktidardayken Taliban tarafından dayatılan katı kurallara geri dönülmesi korkusuyla şehirlerden kaçması sonrasında Afganistan’da benzin geçen hafta ton başına 900 dolara ulaştı.


Artan fiyatlarla mücadele etmek için yeni Taliban hükümeti, İran’a sınırları tüccarlara açık tutma çağrısı yaptı.


Birliğin yönetim kurulu üyesi ve Tahran’daki sözcüsü Hamid Huseyni, Reuters’a yaptığı açıklamada “Taliban, İran’a ‘petrol ürünlerini ihraç etmeye devam edebilirsiniz’ mesajı gönderdi” dedi. Huseyni, bazı İranlı tüccarların güvenlik endişeleri nedeniyle temkinli davrandıklarına da dikkati çekti.


Huseyni, Afgan Gümrük İdaresi tarafından yayınlanan resmi bir belgeye göre, Taliban’ın İran’dan alınan akaryakıt tarifelerini yüzde 70 oranında düşürmesinin ardından İran’ın Afganistan’a akaryakıt ihracatına yeniden başladığını söyledi.


İran, Afganistan’a özellikle benzin ve gaz yağı ihraç ediyor. İran petrol ve gaz araştırma ve danışma platformu Petro View tarafından yayınlanan bir rapora göre Tahran, Mayıs 2020’den Mayıs 2021’e kadar komşusuna yaklaşık 400 bin ton yakıt ihraç etti.

1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Paragraf Soru Bankası

MD DİJİTAL